Ver is vaak dichtbij. Verslag werkbezoek van Alina Ypma aan Mozambique in 2013

Bezoek aan school. Op achtergrond de nieuwe toiletgebouwtjesNederland is en hulporganisatie land. In 1989 woonde ik nog in Roemenië. Toen de revolutie tegen Ceausescu en zijn regime uitbrak, was Nederland het eerste land dat hulp heeft aangeboden. Dat is opmerkelijk want Roemenië had nauwe banden met Frankrijk, Italië en Oostenrijk, maar niet in het bijzonder met Nederland. Ik herinner me dat de aangeboden hulp in de eerste maanden na de revolutie veel emoties teweeg bracht.

Nu woon ik in Nederland en ben ik vanuit mijn werk betrokken bij  ontwikkelingsprojecten  in Mozambique.  Deze projecten zijn gericht op de verbetering van waterkwaliteit en sanitatie.  Het project draait nu drie jaar en is een samenwerkingsverband van Provincie, Wetterskip, Friese gemeentes en Vitens. Vanaf het begin van de samenwerking ben ik hierbij betrokken. Ondanks de  economie crisis gaan de Friese partijen deze hulp verlengen tot 2015.

VeldwerkIn mei dit jaar ben ik voor de eerste keer met een sanitatie missie naar Mozambique geweest.  Sybren Gerbens van het Wetterskip en Joost van Buuren van de Universiteit Wageningen waren de andere deelnemers aan demissie. Opmerkelijk voor ontwikkelingslanden is dat drinkwatervoorzieningen erg snel worden gerealiseerd en dat sanitaire voorzieningen lang op zich laten wachten. Iedereen wil water consumeren dat kwalitatief goed is maar het  lijkt  er op dat er weinig bewustzijn is over de consequenties van ongezuiverd afvalwater op de volksgezondheid.

Het doel van onze missie was om een strategische en realistische aanpak voor sanitatie in de zuidelijke steden van Mozambique, met Xai Xai als voorbeeld, te maken. Wij willen enkele quick wins realiseren, waarmee nu al een start kan worden gemaakt. Bijvoorbeeld  het aanwijzen van een locatie in de stad waar het afvalwater en het slib opgevangen en gezuiverd kan worden. Ook denken we aan concrete oplossingen voor knelpunten zoals verontreiniging van grondwater en volle beerputten bij scholen.

In gesprek met medewerkers van de gemeenteOm een beeld van de huidige sanitaire situatie in Xai-Xai te krijgen werd een bezoek gebracht aan   toiletgebouwen op scholen en markten, een composteringspilot, latrines bij individuele huishoudens, lozingspunten van bestaande regenwater- en afvalwatersystemen en stortplaatsen waar afval wordt gedumpt. Behalve excursie hebben we veel overleg gevoerd met mensen van de partner-organisatie in Mozambique. Er zijn gesprekken gevoerd met ambtenaren, wethouders, mensen van het ministerie en vertegenwoordigers van landbouworganisaties

Op basis van onze ervaringen en de gesprekken zijn 13 sanitatie-opties uiteengezet, gerangschikt op basis van scores. De opties zijn met een  klankbordgroep besproken. Belangrijk was  de vraag  over de maatschappelijke acceptatie van de verschillende opties van de sanitatie. Er is een keuze gemaakt voor vijf sanitatie opties. Deze opties zijn uitgewerkt  op basis van ontwerp, financiering , organisatie en beheer.

zwaar beladen autoHet werk dat wij hebben verricht en de kennismaking met het team in Mozambique en hun werkwijze heeft een onuitwisbare indruk op mij gemaakt. Wij hebben van beide kanten een heel content gevoel over het nut van de missie en over het geleverde resultaat.

Ik vond Mozambique  interessanter dan ik in eerste instantie vermoedde. Het land heeft als voormalige Portugese kolonie een romaanse taal. Bovendien heeft het een communistisch- en oorlogsverleden. Het viel mij vreemd genoeg op dat,  toen ik mijn voet zette op Mozambikaanse bodem, er veel overeenkomsten waren met Roemenië. Overeenkomsten die te maken hebben met het ontstaan van iets nieuws, iets dat chaotisch en experimenteel lijkt, maar hoopvol en met een grote dynamiek. Het is kenmerkend voor een jonge democratie en een nieuwe economie.  Je ziet vervallen oudere staatsgebouwen en veel kleine bedrijvigheid.  De toename van het verkeer gaat niet gepaard met verbeterde infrastructuur. Persoonlijk belang gaat vaak boven maatschappelijke belang. Mozambikanen zijn bijzonder egalitair, hebben gelukkig geen inferioriteitscomplex,  zijn levensgenieters, open en kunnen ontzettend goed dansen!Dansen!

Augustus 2013

Alina Ypma

Verslagen van de activiteiten in Mozambique