27 mei '11 Vast stedelijk afval (Solid waste)

Verslag bezoek Mozambique – mei 2011

OmrinOmrin neemt deel in het project “Schoon water voor Mozambique”, een initiatief van Wetterskip Fryslân, Provincie Fryslân, Vitens en het grootste deel van de Friese gemeenten. Voor het thema solid municipal waste (vast stedelijk afval) heeft Aucke Bergsma van Omrin in mei zijn tweede bezoek gebracht aan de gemeente Xai-Xai. De gemeente wil het afvalbeheer verbeteren en heeft de ambitie om de hele stad ‘schoon’ te maken.

Een belangrijk thema, zo had het eerste bezoek al uitgewezen, is de eindbestemming van het afval.  Een eerste vereiste is dan een goede en stortplaats. De gemeente beschikt nu over een stortplaats in de vorm van een kloof die is ontstaan door een grondverschuiving na hevige regenval. Deze situatie is niet optimaal: rondom de stortplaats is sprake van bewoning. Er is sprake van overlast in de vorm van stank en het afstromen van afval tijdens regenval. Ook is er geen opvang en behandeling van het percolaat uit de stortplaats.

Tijdens het bezoek bleek dat de gemeente op het punt stond een locatie voor een nieuwe stortplaats vast te stellen. Hierover was echter nog geen overleg geweest met Fipag, het plaatselijke waterbedrijf en Vitens, dat Fipag ondersteunt. Fipag wint drinkwater uit dezelfde zandgronden, waarin het percolaat van de stortplaats (zonder onderafdichting) terecht zou kunnen komen. Na overleg met Fipag/Vitens bleek dat de voorgenomen locatie inderdaad een bedreiging zou gaan vormen van verschillende winlocaties van drinkwater. Positief punt is dat de huidige stortplaats geen directe bedreiging vormt voor de drinkwaterwinning. Er zal de komende tijd naar een alternatieven gezocht moeten worden. Daarbij is een belangrijke vraag welke voorzieningen de nieuwe stortplaats, naar locale maatstaven, moet gaan krijgen.

De gemeenten en de projectgroep werken ook aan de verbetering van de inzameling van het afval. Afval wordt frequent opgehaald in het oude, stenen gedeelte van de stad en nabije omgeving. Er is echter geen sprake van een gecoördineerde planning met vaste routes. Met de gemeente is afgesproken te gaan werken aan de invoering van een systematische planning. De verwachting is dat dit, behalve een betere efficiëntie, ook een duidelijk beeld zal opleveren van het vereiste materieel en personeel dat nodig is om tot een dekkende inzameling te komen.

Afval inzamel bak in Xai XaiDe projectgroep heeft ook het initiatief genomen om de inzameling van afval in moeilijk toegankelijke, dichtbebouwde wijken uit te breiden met voorzieningen, waar de bewoners hun afval kunnen brengen. Hiervan is in de stad al een voorbeeld beschikbaar bij de markt. Het is een betonnen bak die op dezelfde hoogte is gebouwd als de aanhanger van de tractor. Met handkracht wordt de bak geleegd in een aanhanger. Nadeel van deze werkwijze is dat het leeghalen van de bak nogal tijdrovend is en dan beslag legt op mensen en materieel. Onderzocht is of er in de regio alternatieven verkrijgbaar zijn in de vorm van metalen containers, die door de tractoren kunnen worden gewisseld en geleegd.  Enkele aanbieders van dergelijke systemen zijn bezocht om een aanbieding gevraagd. De bedoeling is eerst een kleinschalige proef te houden in Xai-Xai. Deze dient niet alleen om de techniek te testen, maar ook om ervaring op te doen met de medewerking van de bewoners. Bij een succesvolle proef kan het systeem verder in Xai-Xai en de andere gemeenten worden geïntroduceerd en door de gemeenten zelf verder worden uitgebreid.

In september van dit jaar komen de burgemeesters en betrokken wethouders van de vier deelnemende gemeenten naar Nederland. Zij zullen dan ook een bezoek aan Omrin brengen.

Verslagen van de activiteiten in Mozambique